Rijhulpsystemen (ADAS)

Het CBR heeft op 17 augustus 2026 aangekondigd dat de leerstof over rijhulpsystemen wordt uitgebreid. Die uitbreiding gaat in op 1 oktober 2026.

Er komen géén extra vragen bij. Het aantal examenvragen blijft precies gelijk. Wat verandert is waar de vragen over gaan: niet langer vooral "wat doet dit systeem", maar "wat wordt er van jou als bestuurder verwacht terwijl dit systeem aanstaat".

Er komen niet méér vragen. Ze worden wel anders. En de meeste cursussen zijn nog niet aangepast.

Wat verandert er precies?

De verschuiving in één oogopslag. Let op de laatste rij: de richtlijnen zelf staan al sinds 2023 in de Rijprocedure B. Wat op 1 oktober verandert, is dat het CBR ze aanwijst als examenstof.

Onderwerp	Tot 1 oktober 2026	Per 1 oktober 2026
Kernfocus	Herkennen van symbolen en systemen.	Gewenst rijgedrag terwijl het systeem aanstaat.
Kennisniveau	Passief: wat is dit lampje?	Actief: hoe gebruik ik dit veilig?
Aantal vragen	Ongewijzigd.	Ongewijzigd. Er komen géén vragen bij.
Toetsingskader	Richtlijnen stonden al in de Rijprocedure B, maar waren geen examenstof.	Inleiding + hoofdstuk 1 en 2 van de Rijprocedure B zijn expliciet examenstof.
Wetgeving	Veel systemen optioneel.	ISA en AEB zitten verplicht in elke nieuwe auto (EU-verordening, sinds 7 juli 2024).

De EU-verplichting geldt voor nieuwe auto’s die vanaf 7 juli 2024 op de markt komen; voor nieuwe typegoedkeuringen gold hij al vanaf juli 2022.

Dit is het deel dat de meeste cursussen missen. De acht richtlijnen uit hoofdstuk 1 en 2 zijn niet uit de lucht gegrepen: het CBR schrijft letterlijk dat ze zijn ontwikkeld op basis van deze zeven uitgangspunten. Ze staan in de Inleiding van de Rijprocedure B, en het CBR noemt die Inleiding expliciet als examenstof. Twijfel je bij een vraag, dan zit het antwoord vrijwel altijd hier.

“De bestuurder is altijd zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de rijtaak, dus niet de auto of de rijhulpsystemen.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: De rode draad onder alles. Gaat het mis terwijl een systeem aanstond, dan ben jij verantwoordelijk, niet de fabrikant en niet de auto.

“Een goede rijvaardigheid van de bestuurder blijkt uit veilig, comfortabel, sociaal en aangepast rijden. Dit mag met en zonder rijhulpsystemen.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: Rijhulpsystemen zijn toegestaan, geen verplichting en geen diskwalificatie. Het gaat om het resultaat: rijd je veilig, comfortabel, sociaal en aangepast?

“Van de rijhulpsystemen weet de bestuurder redelijkerwijs waarvoor deze dienen, hoe deze werken en hoe hij deze zo goed mogelijk kan gebruiken.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: "Redelijkerwijs" is de sleutel: je hoeft geen monteur te zijn. Je moet weten waar een systeem voor dient en hoe je het goed inzet.

“De bestuurder weet dat: namen van rijhulpsystemen kunnen verschillen tussen auto’s; ondanks dat rijhulpsystemen dezelfde functionaliteit hebben, de uitvoering of manier van bedienen kan verschillen; weg-, weers- en verkeersomstandigheden van invloed kunnen zijn op de werking.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: Elk merk verzint zijn eigen naam voor hetzelfde systeem. En regen, sneeuw, mist, vuil of ontbrekende belijning kunnen de werking direct verstoren.

“De bestuurder weet wat een rijhulpsysteem kan én dat het rijhulpsysteem grenzen heeft aan wat het kan.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: Hier komen de meeste examenvragen vandaan. Niet "wat doet dit systeem", maar "waar houdt het op". Zie de systemen hieronder.

“De bestuurder kan zich doelbewust door de rijhulpsystemen laten informeren of ondersteunen (met uitzondering van noodsystemen).”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: Ondersteuning is een bewuste keuze, geen automatisme. De uitzondering is belangrijk: noodsystemen zoals AEB kies je niet, die grijpen in.

“De bestuurder onderkent het risico van negatieve gedragsaanpassingen van zichzelf als gevolg van het rijhulpsysteem. Bijvoorbeeld een kleinere volgafstand omdat in noodsituaties de auto toch wel afremt.”

Rijprocedure B, Inleiding

Wat dit voor jou betekent: Het uitgangspunt dat vrijwel nergens wordt uitgelegd, en waar je op het examen op wordt gepakt. Techniek mag je niet luier maken: korter volgen, minder vaak spiegelen of de schouderblik overslaan omdat "de auto het wel ziet" is precies wat het CBR fout rekent.

Het CBR baseert de nieuwe vragen op drie plekken in de Rijprocedure B: de Inleiding, en het kopje "Rijhulpsystemen" in hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2. Hieronder staan ze alle negen, met per richtlijn een voorbeeldvraag in de nieuwe stijl.

1. Weet vóór de rit welke systemen je auto heeft

Je controleert vóór vertrek welke rijhulpsystemen de auto heeft en hoe ze werken. Dat geldt nadrukkelijk ook voor een auto die je niet kent: een huurauto, de auto van een ander, of een lesauto waar je voor het eerst in stapt.

“De bestuurder gaat vooraf na welke rijhulpsystemen van invloed zijn op het rijden en hoe deze werken.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je stapt in een huurauto die je niet kent. Wat doe je vóór je wegrijdt?
Je gaat na welke rijhulpsystemen erin zitten en hoe ze werken. Pas daarna rijd je weg.

2. Controleer sensoren en camera’s, en handel bij storing

Sneeuw, opgedroogde modder, een sticker of een barst in de voorruit kan een camera of radar blind maken. Je controleert of ze schoon en vrij zijn, en je blijft tijdens de rit alert op storingsmeldingen. Gaat er iets mis, dan pas je je rijgedrag daarop aan.

“De bestuurder controleert of de sensoren en camera’s schoon zijn en blijft alert op storingen en afwijkingen.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Tijdens het rijden verschijnt een melding dat de camera van je rijstrookassistent geen zicht heeft. Wat doe je?
Je gaat ervan uit dat het systeem niet werkt en stuurt zelf actief. Je vertrouwt niet op de ondersteuning.

3. Stel de systemen in op het gewenste rijgedrag

Veel systemen zijn instelbaar: de volgafstand van je cruise control, de gevoeligheid van je rijstrookassistent, het waarschuwingsmoment van je noodrem. Je kiest instellingen die passen bij het rijgedrag dat de rijprocedure van je vraagt, niet de instelling die het minst hinderlijk voelt.

“De bestuurder gebruikt de instellingen van de rijhulpsystemen zo, dat deze bijdragen aan het meest gewenste rijgedrag volgens de rijprocedure.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je adaptive cruise control staat op de kortste volgafstand omdat anders steeds iemand invoegt. Mag dat?
Nee. Je stelt het systeem in op een veilige volgafstand volgens de rijprocedure, niet op wat het handigst rijdt.

4. Houd een actieve rijhouding aan

Ook met systemen aan zit je klaar om het direct over te nemen: handen aan het stuur, voet bij het pedaal, blik op de weg. Een systeem dat het stuur even overneemt is geen reden om achterover te leunen.

“De bestuurder neemt ook tijdens het rijden met rijhulpsystemen een actieve rijhouding aan, waarbij hij gemakkelijk de rijtaak over kan nemen van de auto.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je auto houdt zelf koers en afstand op de snelweg. Mag je je handen van het stuur halen?
Nee. Je houdt een actieve rijhouding aan, zodat je de rijtaak direct kunt overnemen.

5. Blijf auto én verkeer continu monitoren

Het systeem kijkt niet mee, het meet. Jij blijft de verkeerssituatie én het gedrag van de auto volgen, ook als alles op de automaat lijkt te lopen.

“De bestuurder monitort de auto en de verkeerssituatie voortdurend tijdens het rijden, ook bij gebruik van de rijhulpsystemen.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je rijdt met adaptive cruise control in de file. Waar let je op terwijl het systeem het werk doet?
Op de verkeerssituatie én op wat de auto doet. Je blijft beide continu volgen.

6. Neem zelf waar en kies bewust voor ondersteuning

Je baseert je beslissingen op je eigen waarneming. Het systeem is een extra paar ogen, geen vervanging. En je kiest bewust of je je in deze situatie wilt laten ondersteunen, het is een keuze, geen automatisme.

“De bestuurder neemt zelf de situatie direct waar. Hij kiest bewust of hij zich laat ondersteunen door rijhulpsystemen.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je dodehoekdetectie geeft geen waarschuwing. Mag je op basis daarvan van rijstrook wisselen?
Nee. Je kijkt zelf over je schouder; het systeem is aanvullend op je eigen waarneming.

7. Reageer volgens de rijprocedure op waarschuwingen

Een waarschuwing is informatie, geen instructie om abrupt te handelen. Je reageert zoals de rijprocedure voorschrijft: beheerst, en passend bij wat je zelf waarneemt.

“De bestuurder reageert volgens deze rijprocedure op de informatie/waarschuwingen van de rijhulpsystemen.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je rijstrookassistent trilt aan het stuur omdat je over de streep gaat. Wat doe je?
Je controleert je positie en stuurt beheerst terug naar het midden van je strook. Geen ruk aan het stuur.

8. Zet systemen aan of uit als de situatie dat vraagt

Weer, wegdek, verkeersdrukte of je eigen toestand kunnen reden zijn om een systeem uit te schakelen, of juist aan te zetten. Ook het systeem zelf kan erom vragen, bijvoorbeeld bij een storing.

“De bestuurder schakelt het rijhulpsysteem in of uit als de situatie of het rijhulpsysteem dat vereist.”

Rijprocedure B

Voorbeeldvraag in deze stijl: Je rijdt een besneeuwde weg op waar de belijning niet zichtbaar is. Wat doe je met je rijstrookassistent?
Je zet hem uit. Zonder zichtbare belijning kan het systeem je de verkeerde kant op sturen.

De Rijprocedure B geldt voor beide examens, dus deze stof komt terug achter het stuur. Rijhulpsystemen mag je gebruiken, want het CBR staat dat al sinds 2016 toe, mits je laat zien dat jij de baas blijft over de techniek.

Vragen bij de controlehandelingen

Sinds januari 2024 stelt de examinator vóór of tijdens de rit vragen over rijhulpsystemen, net zoals over je banden of het oliepeil. Denk aan: welke systemen heeft deze auto, hoe zet je de rijstrookassistent uit, en waarom moeten de sensoren schoon zijn?

Navigatie instellen

Zelfstandig rijden met navigatie is een vast onderdeel van het praktijkexamen auto. Je stelt hem zelf in en rijdt de route.

Gebruik tijdens de rit

ACC, rijstrookassistent en dodehoekdetectie mogen aan. De examinator kijkt naar hóe je ze gebruikt: houd je een actieve rijhouding, blijf je zelf waarnemen, en zet je een systeem uit als de situatie daarom vraagt?

Twee uitzonderingen

“Het automatisch inparkeersysteem (bij de categorie BE is dat bijvoorbeeld trailer (manoeuvering) assist) mag niet gebruikt worden bij het uitvoeren van de bijzondere verrichtingen.”

CBR Vademecum 10.4

Bij de bijzondere verrichtingen moet je je eigen voertuigbeheersing laten zien, dus automatisch inparkeren is uit. Datzelfde geldt voor "hands-off"-systemen die het sturen van je overnemen: de examinator kan dan niet beoordelen wat jíj kunt.

Deze systemen zitten in vrijwel elke moderne auto en kunnen terugkomen in vragen, maar ze zijn te klein voor een eigen pagina.

eCall (automatisch noodoproepsysteem)

Belt bij een zwaar ongeval zelf 112 en geeft je locatie en voertuiggegevens door, ook als jij dat zelf niet meer kunt. Het systeem zit verplicht in nieuwe auto’s, kost niets en kun je niet uitschakelen. Het is een noodsysteem, dus je kiest er niet voor.

Let op: eCall komt pas in actie bij een zware botsing, meestal gekoppeld aan de airbags. Bij een kleine aanrijding gebeurt er niets en bel je gewoon zelf.

Hill hold assist

Houdt op een helling de remdruk nog een tot twee seconden vast nadat je van de rem gaat, zodat je rustig kunt wegrijden zonder terug te rollen.

Let op: de auto trekt niet zelf op. Hij houdt je alleen even stil. Gas geven blijft jouw taak, en na die paar seconden laat het systeem de rem los.

Dwarsverkeerwaarschuwing (RCTA)

Waarschuwt je bij het achteruit uitrijden van een parkeervak voor verkeer dat van opzij nadert. Juist handig als geparkeerde busjes je zicht ontnemen.

Let op: het systeem kijkt niet voor je. Fietsers en voetgangers worden regelmatig gemist, dus je blijft zelf om je heen kijken.