Voorrangsregels

De 3 CBR-hoofdregels voor voorrang

Zijn er geen borden, haaientanden, verkeerslichten of een verkeersregelaar? Dan bepalen drie basisregels wie voorgaat. Elke regel hoort bij een eigen situatie.

• 1. Bestuurders van rechts: verleen voorrang aan alle bestuurders die van rechts naderen. Let op: dit geldt alleen op een gelijkwaardig kruispunt, dus een kruispunt zonder haaientanden en zonder stopborden of andere voorrangsborden.
• 2. Rechtdoor op dezelfde weg: rechtdoorgaand verkeer gaat voor afslaand verkeer. Let op: dit geldt alleen als jullie op dezelfde weg rijden.
• 3. Korte bocht gaat voor lange bocht: slaan twee tegenliggers af, dan gaat wie rechtsaf slaat voor wie linksaf slaat. Let op: ook dit geldt alleen als ze op dezelfde weg rijden.

Regel 1: rechts gaat voor, alleen op een gelijkwaardig kruispunt

Een gelijkwaardig kruispunt herken je aan wat er niet is: geen haaientanden, geen stopbord, geen voorrangsbord en geen werkende verkeerslichten. Alleen dan geldt "rechts gaat voor". Liggen er wel haaientanden of staat er een stopbord? Dan wacht de bestuurder die ze heeft, ook als hij van rechts komt.

Regel 2: rechtdoor gaat voor afslaan, op dezelfde weg

LET OP! Deze regel geldt alleen als jullie op dezelfde weg rijden: achter elkaar, naast elkaar of recht tegenover elkaar. Komt de ander uit een zijstraat? Dan rijdt hij op een andere weg en geldt deze regel niet. Dan kijk je naar de borden of naar regel 1.

Regel 3: korte bocht gaat voor lange bocht, op dezelfde weg

LET OP! Ook deze regel geldt alleen als de twee tegenliggers op dezelfde weg rijden.

Bepaal "rechts" altijd vanuit de bestuurder zelf, niet vanuit het plaatje. Er zijn een paar uitzonderingen: een tram gaat op een kruispunt zonder borden ook voor als hij van links komt, en wie een uitrit of een onverharde weg verlaat, laat het andere verkeer voorgaan. Alles over het kruispunt zonder borden lees je bij gelijkwaardig kruispunt.

Voorrangsregels goed toepassen: het stappenplan

Begin met wat de voorrang regelt. Pas daarna vergelijk je de weggebruikers met elkaar. Het stappenplan helpt je om zorgvuldig te kijken. Het is geen regel die bij elk kruispunt één vaste volgorde oplevert.

1. Verkeersregelaar en verkeerslichten: een aanwijzing van een verkeersregelaar gaat voor alles, ook voor groen licht. Werken de verkeerslichten, dan gaan ze boven de voorrangsborden en haaientanden.
   
   
2. Haaientanden of stopbord: wacht op kruisende bestuurders. Heb jij haaientanden of een stopbord? Dan laat je de bestuurders op de kruisende weg voorgaan, van links én van rechts. Bij een stopbord stop je eerst helemaal. Bij een uitrit laat je al het overige verkeer voorgaan. Vanaf een onverharde weg laat je de bestuurders op de verharde weg voorgaan.
   
   
3. Gelijkwaardig kruispunt: rechts gaat voor. Een gelijkwaardig kruispunt heeft geen haaientanden, geen stopborden en geen andere voorrangsborden. Alleen dan gaan bestuurders van rechts voor. Een tram is een belangrijke uitzondering: die gaat ook van links voor.
   
   
4. Dezelfde weg: rechtdoor gaat voor afslaan. Rijden twee bestuurders op dezelfde weg (achter elkaar, naast elkaar of recht tegenover elkaar)? Dan gaat rechtdoor voor afslaan. Slaan ze allebei af, dan gaat rechtsaf (korte bocht) vóór linksaf (lange bocht).
   
   
5. Daarna de voetgangers. Kijk als laatste naar voetgangers. Loopt een voetganger rechtdoor op dezelfde weg terwijl jij afslaat? Dan gaat hij voor. Let ook op zebrapaden, uitritten en mensen die moeilijk lopen.
   
   

Zo ziet het stappenplan eruit in echte verkeerssituaties:

Situatie	Wie gaat eerst, en waarom?
	Stap 1: de verkeersregelaar. De verkeersregelaar houdt zijn gestrekte arm over de weghelft van de lesauto. Dat betekent: stoppen. Een aanwijzing van een verkeersregelaar gaat voor alles: voor verkeerslichten, borden, haaientanden en de basisregels. De lesauto stopt.
	Stap 1: werkende verkeerslichten. Voor de lesauto liggen haaientanden en staat bord B6, maar het verkeerslicht is groen. Werkende verkeerslichten gaan boven borden en haaientanden. Bij groen mag de lesauto doorrijden. Is het licht uit of knippert het geel? Dan gelden de haaientanden en het bord weer.
	Stap 2: het stopbord. De lesauto heeft een stopbord en een stopstreep. De blauwe pick-up komt van links. Zonder bord zou de lesauto eerst mogen, want hij komt voor de pick-up van rechts. Maar het stopbord gaat boven de regel dat rechts voorgaat. De lesauto stopt helemaal en laat de pick-up eerst gaan. Volgorde: blauwe pick-up, lesauto.
	Stap 3 en 4: gelijkwaardig kruispunt. Er liggen geen haaientanden en er staan geen borden, dus rechts gaat voor. De zwarte auto komt voor de rode auto van rechts. De fietser rijdt op het fietspad naast de zwarte auto rechtdoor. Dat is dezelfde weg, dus de fietser gaat voor de zwarte auto die afslaat. Volgorde: fietser, zwarte auto, rode auto.
	Stap 4: dezelfde weg. De lesauto en de blauwe auto hebben allebei haaientanden. Op de kruisende weg rijdt niemand, dus tussen hen tellen de haaientanden niet. Ze rijden recht tegenover elkaar op dezelfde weg. De lesauto gaat rechtdoor, de blauwe auto slaat af. Rechtdoor gaat voor afslaan. Volgorde: lesauto, blauwe auto.
	Stap 5: de voetganger erbij. Denk eerst de voetganger weg. Het is een gelijkwaardig kruispunt en de bus komt voor de lesauto van rechts. De bus gaat dus eerst. Voor de bus komt de voetganger van opzij (zij gas bij): de bus rijdt door. Daarna de lesauto: die slaat linksaf de straat in waar de voetganger oversteekt. Die voetganger gaat rechtdoor op dezelfde weg (buik/rug gas terug). Volgorde: bus, voetganger, lesauto.

Een waarschuwingsbord is geen voorrangsbord

In stap 2 kijk je alleen naar borden die de voorrang regelen. Een driehoekig waarschuwingsbord doet dat niet. Borden waarschuwen, maar wie er voorgaat, volgt uit de voorrangsregels.

Een bord dat waarschuwt voor fietsers en bromfietsers betekent alleen: pas op, hier steken fietsers over. Het onderbord met twee pijlen zegt dat ze van links en van rechts kunnen komen. Strepen op het wegdek die op pianotoetsen lijken, waarschuwen voor een drempel. Ook die zeggen niets over voorrang.

Staat er alleen zo'n waarschuwingsbord, dan ga je door naar stap 3 en pas je de voorrangsregels toe. Komt de fietser van rechts, dan gaat de fietser voor en wacht jij. Komt de fietser van links, dan mag jij eerst.

Voorbeeld: bord J8 bij een gevaarlijk kruispunt

Bord J8 is een rode driehoek met een zwart kruis. Het waarschuwt voor een gevaarlijk kruispunt. Wie er voorgaat, zegt het bord niet. Liggen er geen haaientanden en staan er geen voorrangsborden? Dan is het een gelijkwaardig kruispunt en gaat rechts voor.

Het verschil tussen bestuurders en voetgangers

De voorrangsregels, de voorrangsborden en de haaientanden regelen de voorrang tussen bestuurders. Een voetganger is wel een weggebruiker, maar geen bestuurder. Komt een voetganger van rechts, dan krijgt hij daardoor dus geen voorrang.

Een voetganger kan om een andere reden wel eerst mogen, bijvoorbeeld bij een zebrapad. Alle situaties staan bij voorrangsregels voor voetgangers. In de tabel zie je wie bestuurder is en wie niet.

In beeld	Weggebruiker	Bestuurder?	Wat geldt?
	Fietsers en gewone e-bikes	Ja: bestuurders	Van rechts op een gelijkwaardig kruispunt gaan zij voor.
	Snorfietsers en bromfietsers	Ja: bestuurders	Van rechts verleen je voorrang, net als bij een auto.
	Ruiters en geleiders van rij-, trekdieren of vee	Ja: bestuurders	Een ruiter van rechts telt mee. Iemand met alleen een hond is voetganger.
	Voetgangers, mensen op skeelers en iemand met een fiets aan de hand	Nee: voetgangers	Geen voorrang door alleen van rechts te komen. Controleer hun eigen regels.
	Bestuurder van een brommobiel	Ja: bestuurder	Van rechts gaat de bestuurder voor. De voertuigcategorie verandert de rechtsregel niet.
	Tram	Ja: bestuurder met bijzondere regels	Op een gelijkwaardig kruispunt gaat een tram ook van links voor.

Bestuurders en voetgangers combineren

In het echte verkeer staan er zelden alleen auto's. Zie je bestuurders én een voetganger? Los het dan op in drie stappen, net als in het boekje in de app.

1. Negeer de voetganger. Welke bestuurder gaat als eerste? Gebruik de regels voor bestuurders. Let op: die bestuurder rijdt nog niet per se als eerste.
2. Kijk vanuit die bestuurder naar de voetganger. Ziet hij de buik of de rug? Dan gaat de voetganger rechtdoor op dezelfde weg: gas terug, de voetganger gaat eerst. Ziet hij de zij? Dan komt de voetganger van opzij: gas bij, de bestuurder gaat eerst.
3. Nu weet je wie eerst gaat. Is die bestuurder weg? Dan doet de volgende bestuurder dezelfde check. De voetganger staat dus niet altijd vooraan.

Het ezelsbruggetje: zij gas bij, buik/rug gas terug

Kijk altijd vanuit de bestuurder. Ziet die de zij van de voetganger, dan komt de voetganger van opzij: gas bij. Ziet die de buik of rug, dan loopt de voetganger rechtdoor op dezelfde weg en wacht de afslaande bestuurder: gas terug. Het is een geheugensteun om de getekende looproutes te lezen. De echte regel blijft: rechtdoor op dezelfde weg gaat voor afslaan. Let ook op zebrapaden, uitritten en mensen die zich moeilijk voortbewegen.

Voorbeeld: vrachtwagen, lesauto en voetganger

Een vrachtwagen en een lesauto naderen elkaar op dezelfde weg. De vrachtwagen maakt de korte bocht, de lesauto de lange bocht. De voetganger loopt rechtdoor langs dezelfde weg en kruist de afslaande rijroutes.

Juiste volgorde: voetganger → vrachtwagen → lesauto.

Waarom: eerst de bestuurders. De korte bocht gaat voor de lange bocht, dus de vrachtwagen gaat vóór de lesauto. Daarna de voetganger erbij: de vrachtwagen slaat af en de voetganger loopt rechtdoor op dezelfde weg. De voetganger gaat als eerste.

Kies de juiste volgorde:

1. Voetganger → vrachtwagen → lesauto
2. Vrachtwagen → lesauto → voetganger
3. Lesauto → voetganger → vrachtwagen

Voorbeeld: tram, voetganger en lesauto

Er staan geen borden die iets anders aangeven, dus de tram heeft voorrang. Maar er ligt een zebrapad waar een voetganger wil oversteken.

Juiste volgorde: voetganger → tram → lesauto.

Waarom: ook een tram moet stoppen voor een zebrapad. Daarna gaat de tram, en pas als laatste de lesauto die wil afslaan.

Kies de juiste volgorde:

1. Voetganger → tram → lesauto
2. Tram → lesauto → voetganger
3. Lesauto → voetganger → tram

Voorbeeld: busje, voetgangers en lesauto

De lesauto heeft haaientanden en wil afslaan. Op de kruisende weg rijdt een blauw busje. Op de weg waar de lesauto in wil, steken voetgangers over.

Juiste volgorde: busje → voetgangers → lesauto.

Waarom: eerst de bestuurders: de lesauto heeft haaientanden, dus het busje gaat vóór de lesauto. Moet het busje de voetgangers voorlaten? Voor het busje zijn ze geen rechtdoorgaande voetgangers op dezelfde weg; in deze afbeelding is er ook geen zebrapad. Het busje gaat eerst. Dan de lesauto: die slaat af en de voetgangers gaan rechtdoor op dezelfde weg. De lesauto slaat af en wacht op hen.

Kies de juiste volgorde:

1. Busje → voetgangers → lesauto
2. Voetgangers → lesauto → busje
3. Lesauto → busje → voetgangers

Rechtdoor gaat voor afslaan: ook bij fietspaden

LET OP! Rechtdoor gaat voor afslaan geldt alleen op dezelfde weg. Bij stap 4 draait dus alles om de vraag wat "dezelfde weg" is. Een fietspad dat naast de rijbaan loopt, hoort bij dezelfde weg, ook als er een berm tussen ligt. Een fietser die vlak achter of naast je rijdt, zit ook op dezelfde weg.

Sla je af? Kijk dan of er naast of vlak achter je een fietser rechtdoor gaat. Die rijdt rechtdoor op dezelfde weg en gaat voor.

Komt een fietser uit een zijstraat, of over een fietspad dat jouw weg kruist? Dan rijdt hij op een andere weg. Dan geldt "rechtdoor gaat voor" niet, en kijk je naar borden, haaientanden of rechts gaat voor.

Vergelijkingstabel voorrangsregels

Welke regel geldt wanneer? In deze tabel staan de situaties onder elkaar, van de hoogste in rang tot de gewone regels.

Situatie	Wie gaat voor?	Meer uitleg
Verkeersregelaar geeft een teken	Doe wat de regelaar aangeeft, wat het licht ook zegt	Verkeersregelaar
Werkende verkeerslichten	Het licht bepaalt wie mag rijden; borden en haaientanden doen dan niet mee	Verkeerslichten
Bord B3, B4, B5 of B1	Jij gaat voor op het verkeer uit de zijweg	Voorrangskruispunt
Haaientanden of bord B6	De kruisende weg gaat voor, van links én van rechts	Voorrangskruispunt
Stopbord B7	Eerst volledig stoppen, daarna de kruisende weg voor laten gaan	Voorrangskruispunt
Rotonde met haaientanden	Wie al op de rotonde rijdt	Rotonde
Je verlaat een uitrit of een erf	Al het andere verkeer, ook voetgangers	Uitrit
Je komt van een onverharde weg	De bestuurders op de verharde weg	Onverharde weg
Gelijkwaardig kruispunt	Bestuurders van rechts; een tram ook van links	Gelijkwaardig kruispunt
Jij slaat af, de ander gaat rechtdoor op dezelfde weg	Rechtdoorgaand verkeer, ook de fietser naast je	Regel 2 op deze pagina
Twee tegenliggers slaan af	Rechtsaf (korte bocht) vóór linksaf (lange bocht)	Regel 3 op deze pagina
Wegversmalling met F5 of F6	F5: je tegenligger. F6: jij.	Wegversmalling op deze pagina

Wanneer je de borden mag wegdenken

Borden en haaientanden regelen de voorrang tegenover de kruisende weg. In de drie situaties hieronder is de vraag of ze nog meetellen. Soms denk je ze weg en kijk je naar het verkeerslicht of naar de basisregels, soms tellen ze juist weer mee.

Tegenligger op dezelfde weg

Bekijk eerst de borden van alle richtingen. Zie jij een stopbord, dan weet je nog niet welk bord je tegenligger heeft.

Hebben jij en je tegenligger allebei haaientanden en willen jullie dezelfde zijweg in? Dan laten jullie eerst de bestuurders op de kruisende weg gaan. Tussen jullie tweeën zeggen de haaientanden daarna niets meer: die denk je weg. Wie rechtdoor gaat, gaat voor, en slaan jullie allebei af, dan gaat rechtsaf vóór linksaf. Heeft een van jullie een stopbord, dan blijft volledig stoppen verplicht, ook als de ander ook moet wachten.

Afbuigende voorrangsweg

Een onderbord onder een voorrangsbord kan laten zien dat de voorrangsweg op het kruispunt afbuigt. De dikke lijn is de voorrangsweg, de dunne lijnen zijn de zijwegen. Eerst gaan de bestuurders op de voorrangsweg.

Blijven er twee bestuurders over die allebei voorrang moeten geven, elk vanaf een andere zijweg? Dan denk je de borden tussen hen weg en geldt de rechtsregel. Rijden ze op dezelfde weg, dan gebruik je de regels voor afslaan. Hoe je het onderbord leest, staat bij voorrangskruispunt.

Verkeerslichten die niet werken

Zolang de verkeerslichten werken, denk je de voorrangsborden en haaientanden op het kruispunt weg: het licht bepaalt wie mag rijden. Andere geboden en verboden blijven wel gelden. Een aanwijzing van een verkeersregelaar gaat boven het licht.

Staan de lichten uit, knipperen ze geel of oranje of zijn ze defect? Dan tellen ze niet, en gelden de borden en haaientanden weer. Zijn die er ook niet, dan is het alsnog een gelijkwaardig kruispunt en gaat rechts voor. Wat elk licht betekent, lees je bij verkeerslichten.

Zoek degene die het meest van rechts komt

Op het examen zie je vaak drie of meer bestuurders tegelijk op een gelijkwaardig kruispunt. De bestuurder van rechts heeft dan soms zelf ook iemand aan zijn rechterkant. Zo vind je de volgorde:

1. Zoek de bestuurder die niemand van rechts heeft. Die begint.
2. Werk van daaruit terug. Wie die bestuurder van rechts had, is de volgende.
3. Rijden er twee op dezelfde weg? Gebruik dan rechtdoor vóór afslaan en de korte bocht vóór de lange.
4. Heeft iedereen iemand van rechts? Dan levert de rechtsregel geen eerste bestuurder op. Maak oogcontact, geef duidelijk ruimte en claim geen voorrang. Meer bij gelijkwaardig kruispunt.

Voorbeeld: er komt een motor van rechts ten opzichte van een vrachtauto, en een fietser van rechts ten opzichte van die motor. Rechts van de fietser komt niemand meer. Dan mag de fietser als eerste, daarna de motor, en de vrachtauto als laatst.

Voorrangsregels bij niet-gelijkwaardige kruisingen

Is de voorrang op het kruispunt wel geregeld, dan volg je eerst die regeling. De basisregels gebruik je daarna alleen nog tussen bestuurders die dezelfde borden hebben.

• Borden en haaientanden: voorrangskruispunt
• Verkeerslichten: verkeerslichten en pijllichten
• Verkeersregelaar of politie: tekens van de verkeersregelaar
• Rotonde: rotonde

Wegversmalling en voorrang

Bij een wegversmalling bepalen verkeersborden wie als eerste mag rijden.

• Bord F5 (ronde rode rand met een rode en een zwarte pijl): je moet tegenliggers voor laten gaan.
• Bord F6 (blauw vierkant met een witte en een rode pijl): tegenliggers moeten jou voor laten gaan.

Rood moet wachten

Welke pijl is van jou? De rechterpijl, die omhoog wijst. Daarna lees je beide borden met dezelfde truc: rood moet wachten.

• Rond bord met rode rand (F5): jouw pijl is rood: jij geeft voorrang aan de tegenligger.
• Vierkant blauw bord (F6): jouw pijl is wit en die van de tegenligger rood: jij krijgt voorrang.

Let op: ook F5 en F6 richten zich tot bestuurders. Een voetganger die je tegemoet loopt, hoeft door bord F6 niet op jou te wachten.

En nog iets praktisch: is een tegenligger al halverwege de versmalling, dan wacht je tot de weg vrij is, ook al heb jij formeel voorrang.

Wegversmalling zonder borden

Niet elke wegversmalling is bewust aangelegd. Soms ontstaat er een door een geparkeerde vrachtwagen of een auto met pech. Dan staan er geen borden, en geldt één simpele regel:

Staat het obstakel op jouw weghelft, dan wacht jij. Staat het aan de andere kant, geef de tegenligger dan ruimte om te wachten of veilig terug te keren. Is hij al in de versmalling, voorkom dan een gevaarlijke confrontatie.

CBR-valkuilen voor voorrangsregels

❌ Fout: bij groen licht doorrijden terwijl de verkeersregelaar stop geeft. ✅ Goed: de regelaar gaat voor het licht, het licht voor de borden.

❌ Fout: bij een rode driehoek met een plaatje denken dat jij voorrang moet geven. ✅ Goed: zo'n bord waarschuwt alleen. De voorrang verandert er niet door.

❌ Fout: "rechtdoor gaat voor" gebruiken bij twee auto's uit verschillende straten. ✅ Goed: die regel geldt alleen op dezelfde weg. Anders gaat rechts voor.

❌ Fout: bij drie bestuurders de eerste die van rechts komt laten gaan. ✅ Goed: begin bij wie zelf niemand meer rechts van zich heeft.