Voorrangskruispunt

Zo herken je een voorrangskruispunt

Op een voorrangskruispunt is aangegeven wie voorgaat, met borden en met haaientanden op het wegdek. Die gaan voor op de regel dat verkeer van rechts voorgaat. Welk bord je ziet, hangt af van de weg waarop je rijdt.

Borden als jij voorrang krijgt

• Bord B3 (voorrangskruispunt): een rode driehoek met een dikke en een dunne zwarte lijn. De dikke lijn is jouw weg: jij hebt voorrang op het volgende kruispunt. De dunne lijn zijn de kleine zijwegen. Daar liggen haaientanden of staat bord B6 of B7: die bestuurders moeten wachten en jou voor laten gaan.
• Bord B4 (voorrangskruispunt, zijweg links): de dunne lijn zit alleen links. Je hebt voorrang op het verkeer uit de zijweg aan je linkerkant.
• Bord B5 (voorrangskruispunt, zijweg rechts): de dunne lijn zit alleen rechts. Je hebt voorrang op het verkeer uit de zijweg aan je rechterkant.

Deze borden betekenen dat de voorrang op het aangegeven kruispunt is geregeld. Controleer ook de tekens bij de zijwegen en of het verkeer jou echt voor laat gaan. Rijd je op een voorrangsweg met het gele ruitvormige bord B1 (voorrangsweg), dan heb je op elk kruispunt voorrang: zie verderop.

Borden als jij voorrang moet verlenen

• Bord B6 (verleen voorrang): een witte driehoek met een rode rand en de punt naar beneden. Laat de bestuurders op de kruisende weg voorgaan, van links én van rechts.
• Bord B7 (stopbord): een rood achthoekig bord met STOP erop. Je stopt altijd helemaal bij de stopstreep, ook als je denkt dat er niemand aankomt. Daarna verleen je voorrang. Zo'n bord staat er meestal omdat het kruispunt onoverzichtelijk is.
• Haaientanden: een rij witte driehoekjes dwars over jouw rijstrook, met de punten naar jou toe. Ze betekenen hetzelfde als bord B6 (verleen voorrang), ook als er geen bord bij staat. Meer bij haaientanden.

Let op de stopstreep zelf: die geeft alleen aan waar je moet stoppen, en betekent verder niets. Je ziet hem ook onder verkeerslichten, waar je bij groen gewoon doorrijdt. Een stopbord verplicht altijd tot stoppen; ook een rood of geel verkeerslicht en een aanwijzing kunnen je laten stoppen.

De regels op een voorrangskruispunt

Twee situaties naast elkaar: links moet de lesauto voorrang verlenen, rechts krijgt de lesauto voorrang.

Jij hebt haaientanden en bord B6 (verleen voorrang): de blauwe pick-up op de kruisende weg gaat eerst.

Jij hebt bord B3 (voorrangskruispunt): jij gaat eerst, ook voor de blauwe pick-up die van rechts komt. Hij heeft haaientanden.

• Heb jij haaientanden, bord B6 (verleen voorrang) of bord B7 (stopbord)? Dan laat je alle bestuurders op de kruisende weg voorgaan, van links én van rechts: auto's, motoren, fietsers en bromfietsers. Bij B7 stop je eerst helemaal.
• Rijd jij op de weg met bord B3, B4 of B5 (voorrangskruispunt)? Dan heb jij voorrang op het verkeer uit de zijweg, ook als dat van rechts komt.
• Sla je af? Je voorrang op de zijweg blijft, maar tussen bestuurders op dezelfde weg gelden de gewone regels. Sla jij linksaf en gaat je tegenligger op de voorrangsweg rechtdoor, dan gaat hij eerst. Slaan jullie allebei af, dan gaat de korte bocht voor de lange. Hoe dat werkt als jij en je tegenligger dezelfde borden hebben, lees je bij de voorrangsregels.

Voorrang krijg je, die neem je niet. Ook als het bord zegt dat jij voorgaat, kijk je of de ander jou echt laat gaan. Remt hij niet af, dan wacht je.

Ook een rotonde met haaientanden bij de toerit is een voorrangskruispunt: het verkeer dat al op de rotonde rijdt, gaat voor. Liggen er geen haaientanden en staan er geen voorrangsborden, dan is de rotonde gelijkwaardig en gaat verkeer van rechts voor, dus wie de rotonde op wil. Meer over voorsorteren en richting aangeven bij de rotonde.

Belangrijkste voorrangsborden op het examen

Op het examen moet je de voorrangsborden in één oogopslag herkennen. Bord B3 tot en met B7 (voorrangskruispunt, verleen voorrang en stop) zie je hierboven. Het bord dat het vaakst verkeerd wordt begrepen, is het voorrangswegbord.

Het gele ruitvormige bord B1 (voorrangsweg) betekent: je rijdt op een voorrangsweg. Je hebt dan voorrang op alle kruispunten van die weg, niet alleen op het volgende. Dat blijft zo tot de voorrangsweg eindigt, meestal bij bord B2 (einde voorrangsweg). Ook met voorrang blijf je kijken of anderen ruimte geven.

Formeel is een voorrangsweg geen voorrangskruispunt: bord B3, B4 of B5 (voorrangskruispunt) geldt voor één kruispunt, bord B1 (voorrangsweg) voor de hele weg. Het verkeer uit de zijwegen heeft ook hier haaientanden, bord B6 (verleen voorrang) of bord B7 (stopbord).

Na bord B2 (einde voorrangsweg) heb je geen voorrang meer op de zijwegen. Dan kijk je weer naar de borden en haaientanden bij elk kruispunt, en zijn die er niet, dan gaat verkeer van rechts voor.

Onderborden bij voorrangsborden

Onder een voorrangsbord kan een wit onderbord hangen met een dikke en een paar dunne lijnen. Dat onderbord laat zien hoe de voorrangsweg op dit kruispunt loopt. Je ziet het vooral als de voorrangsweg afbuigt.

De dikke lijn geeft het verloop van de voorrangsweg aan; de dunne lijnen zijn de aansluitende wegen. Volg je de dikke lijn door een bocht, dan behoud je voorrang tegenover bestuurders uit de ondergeschikte zijwegen. Dat neemt je plichten tegenover verkeer op dezelfde weg of voetgangers niet automatisch weg. Verander je van richting, geef dan richting aan, ook als je op de voorrangsweg blijft.

Verlaat je de voorrangsweg, bepaal dan tegenover iedere verkeersdeelnemer afzonderlijk welke weg hij volgt. Alleen “ik blijf op de dikke lijn” of “ik ga rechtdoor” is onvoldoende om elke combinatie op te lossen. Bij de basisregels zie je hoe borden en afsla-regels samengaan.

Ezelsbruggetjes voor de vier voorrangsborden

	B6 (verleen voorrang): de omgekeerde driehoek is één grote haaientand. Bord en haaientanden op de weg betekenen hetzelfde: jij laat voorgaan.
	B7 (stopbord): stop is stop. Ook op een lege weg sta je eerst even helemaal stil. Daarna laat je voorgaan.
	B1 (voorrangsweg): het gele bord lijkt op een ei. Eeeindelijk mag je lekker doorrijden, kruispunt na kruispunt: jij krijgt voorrang.
	B3 (voorrangskruispunt): dik gaat boven dun. De dikke lijn is jouw weg, de dunne streepjes zijn de zijwegen: jij krijgt voorrang.

Fietsers op een voorrangskruispunt

Een fietspad dat bij de voorrangsweg hoort, deelt in die voorrangsregeling. Kijk ook naar eigen borden en haaientanden op het fietspad. Fietsers en bromfietsers op dat fietspad hebben dus net zo goed voorrang als de auto's op de rijbaan. Heb jij haaientanden, dan steek je niet alleen de rijbaan over: je laat ook de fietsers op het fietspad voorgaan, van beide kanten.

Andersom kan ook: liggen er haaientanden op het fietspad waar het jouw weg kruist, dan moet de fietser jou voor laten gaan.

Stoplichten uitgevallen? Voorrangskruispunt!

Werkende verkeerslichten gaan boven voorrangsborden en haaientanden (RVV 1990 artikel 64). Daarom zie je bij veel kruispunten met verkeerslichten óók voorrangsborden en haaientanden staan, die je zolang de lichten werken niet nodig hebt.

Vallen de lichten uit, of knippert alleen nog het gele licht? Dan nemen de borden en haaientanden het over en is het kruispunt een voorrangskruispunt. Wie haaientanden heeft, wacht. Zijn er geen borden of haaientanden, dan is het een gelijkwaardig kruispunt.

Wat de verschillende lichten betekenen, lees je bij verkeerslichten.

Anticiperen bij voorrangskruispunten

Ook als jij voorrang hebt, kun je niet blind vertrouwen op wat anderen doen. Kijk bij elk voorrangskruispunt naar de bestuurders in de zijwegen. Rolt iemand door tot op de haaientanden, kijkt hij niet jouw kant op of rijdt hij nog vrij hard? Ga dan van het gas en wees klaar om te remmen. Voorrang krijg je, die neem je niet.

Soms zie je het gedrag van anderen al verder vooruit aankomen. Zie je verderop een file staan en zit er een afslag vlak daarvoor? Dan is de kans groot dat er auto's die afslag nemen om de file te ontwijken. De meeste bestuurders wisselen op tijd van rijstrook. Maar iemand die afgeleid is, doet het op het laatste moment. Houd daar rekening mee, juist vlak voor een kruispunt of een afrit.