Reactietijd, remweg en stopafstand

Reactiesnelheid, reactievermogen en reactietijd

Drie woorden die bijna hetzelfde klinken en op het examen alle drie voorkomen. Het verschil moet je kennen.

Let op de omgekeerde beweging in die laatste kolom, want daar zit de strikvraag:

• Reactiesnelheid neemt af = reactietijd neemt toe.
• Reactiesnelheid neemt toe = reactietijd neemt af.

Een normale reactietijd is ongeveer 1 seconde. Dat klinkt kort, maar bij 130 km/u leg je in die ene seconde bijna een half voetbalveld af — voordat je überhaupt op de rem staat.

Toestand van de bestuurder

De hoofdregel is kort: ben je niet in staat om veilig te rijden, dan mag je niet rijden. Dat geldt voor een gebroken been in een auto met handgeschakelde versnellingsbak net zo goed als voor alcohol.

Wat allemaal je reactietijd en reactievermogen aantast: alcohol, drugs, medicijnen met een gele sticker, vermoeidheid en telefoongebruik.

Alcohol, drugs en medicijnen

Ook als je zelf niets merkt, kunnen deze stoffen je rijvaardigheid beïnvloeden — en rijd je toch, dan ben je strafbaar. Medicijnen met een gele sticker zijn bijvoorbeeld slaap- en kalmeringsmiddelen en zware pijnstillers; check altijd de bijsluiter.

Geloof niet in trucjes: er is geen manier om sneller nuchter te worden. Koffie, een douche of een frisse neus veranderen niets aan de afbraaktijd. Zelfs oogdruppels kunnen je tijdelijk minder goed laten zien.

Nog iets wat het CBR toetst: jonge, beginnende bestuurders zijn vaker bij ongevallen betrokken dan ervaren bestuurders. Dat komt lang niet altijd door alcohol of drugs, maar vooral doordat ze de risico's in het verkeer onderschatten.

Vermoeidheid en rust

Vermoeidheid maakt je langzamer. De vuistregel die je uit je hoofd moet kennen werkt twee kanten op:

2 uur rijden = 15 minuten rust. 15 minuten rust = 2 uur rijden.

Telefoongebruik

Bellen met de telefoon in je hand is verboden — dat weet iedereen. Maar het gaat verder: alleen al het aanraken van je telefoon tijdens het rijden kan je een boete opleveren. Je hoeft er niet eens mee te bellen.

Moet je echt bellen, dan handsfree, met een carkit of headset. Maar let op de examenvraag: ook handsfree bellen leidt af en vertraagt je reactiesnelheid, net als met de telefoon in je hand. Het beste antwoord blijft: rijd door naar een parkeerplaats en bel daarvandaan terug.

Stopafstand = reactietijd + remweg

De stopafstand is de afstand die je aflegt vanaf het moment dat er iets gebeurt tot je helemaal stilstaat. Hij bestaat uit twee stukken:

• De afstand die je aflegt tijdens je reactietijd — ongeveer één seconde, waarin je nog gewoon doorrijdt.
• De remweg: de afstand vanaf het moment dat je op de rem staat tot stilstand.

Factoren op de weg

De remweg is niet altijd hetzelfde. Alles wat de grip vermindert, maakt hem langer:

• Nat wegdek. Minder grip, dus langere remweg.
• Nieuw wegdek. Dat moet nog "ingereden" worden en is gladder dan ouder asfalt — vergelijk het met een ijsbaan waar de dweilmachine net overheen is geweest.
• Een bui na een droge periode. Auto's laten olieresten achter. Bij regen komen die los en mengen ze met stof en water; het wegdek wordt dan vet, en vet is glad.
• Losliggende stenen en modder. Minder grip, en modder geeft zelfs slipgevaar.
• Sneeuw. De banden glijden over de weg zodra je hard remt.

Onthoud daarbij één harde koppeling: slipgevaar betekent altijd een langere remweg dan normaal.

Bord J25 (Losliggende stenen): minder grip, dus reken op een langere remweg.

Invloed van het voertuig

Twee eigenschappen van je auto bepalen de rest:

• Hogere snelheid = langere remweg. En niet evenredig: rijd je twee keer zo snel, dan wordt je remweg vier keer zo lang.
• Meer gewicht = langere remweg. Een caravan, extra passagiers of zware koffers duwen de auto bij het remmen naar voren, zoals een trein met veel wagons.

Extra gewicht kost bovendien meer brandstof: je auto moet harder werken om vooruit te komen.

En de bestuurder zelf

Ook met een perfecte weg en een perfecte auto kun jij de stopafstand nog verlengen. De remweg staat vast, maar de reactietijd niet: vermoeidheid, alcohol, medicijnen en drugs maken die langer, en daarmee ook je stopafstand. Goed uitgerust reageer je sneller en sta je dus eerder stil.

Volgafstand

De volgafstand is de ruimte tussen jouw auto en die vóór je. De basisregel is een tijd, geen afstand:

Onder normale omstandigheden minstens 2 seconden — ongeacht hoe hard je rijdt.

Meten doe je zo: kies een vast punt langs de weg, bijvoorbeeld een hectometerpaaltje. Begin te tellen op het moment dat de auto vóór je dat punt passeert, en stop als jij er langs bent.

Bij slecht weer — regen, mist of harde wind — rijd je langzamer én laat je méér ruimte. Let bij harde zijwind extra op grote vrachtwagens en bussen: die vangen veel wind en kunnen gaan slingeren.

Zit je te dicht op je voorligger, dan heet dat bumperkleven. Dat is gevaarlijk omdat je geen tijd hebt om te reageren, en het levert een flinke boete op. De botsing die eruit volgt is een kop-staartbotsing: de kop (voorkant) van de ene auto tegen de staart (achterkant) van de andere. Volgafstand vergroten voorkomt die in de meeste gevallen.

Volgafstand in meters

Vraagt het examen naar seconden, dan is het antwoord 2 en doet je snelheid er niet toe. Vraagt het naar meters, dan telt je snelheid wél mee. Het sommetje:

snelheid ÷ 2, daar 10% bij op.

Voorbeeld bij 100 km/u: 100 ÷ 2 = 50, en 10% van 50 is 5. Samen 55 meter.

Kun je dat niet snel uitrekenen, onthoud dan de vuistregel: ongeveer de helft van je snelheid in meters, plus een beetje. Ter vergelijking: dat is iets meer dan een half voetbalveld, of iets meer dan de helft van de afstand tussen twee hectometerpaaltjes.

Als je geen ruimte kunt maken

Soms kun je niet opzij: alle rijstroken zitten vol, of er ligt een doorgetrokken streep. Stel dat jouw rijstrook eindigt en je kunt niet naar rechts omdat daar een bus rijdt.

Dan blijft er één ding over: je snelheid aanpassen. Laat het gas los, zodat er ruimte vóór of achter die bus ontstaat en je alsnog van rijstrook kunt wisselen. Ruimte maak je in dat geval niet naast je, maar in de lengte.

Soms is langzamer rijden niet genoeg en moet je echt stoppen. Rijdt er in de stad een lijnbus bij een halte weg, dan heeft die bus voorrang — maar hij trekt langzaam op. Je wacht dan geduldig tot hij op snelheid is en veilig is ingevoegd, in plaats van er vlak achter aan te kruipen.

CBR-valkuil

De klassieke fout bij dit onderwerp is de volgafstand omrekenen naar een vast aantal meters en die dan overal gebruiken. De 2 seconden zijn de regel; het aantal meters volgt daaruit en verandert dus met je snelheid.

De tweede fout is denken dat de remweg meeschaalt met je snelheid. Twee keer zo hard betekent vier keer zo lang, niet twee keer.